بعدم اسهال بلغمى و قلت تشنگى و بيرون آمدن براز با قراقر و تعابق بسيار و ظهور خراطه با خون اندك و كمى و گرانى موضع و راحت يافتن از تكميد بدان گواهى دهد و آنچه از غلبه سردى خوردن يا از نشستن بر سرديها تريها يا از رسيدن باد و هواى سرد يا از سوارى پديد آمده باشد تقدم آن اعمال و عدم ديگر دلائل و بودن براز با بلغم و خون بدرنگ بدانها اشهاد كند و آنچه از خشكى و خشونت ثفل افتاده باشد بعدم تدابير خشك‌كننده ثفل و ظهور شكلهاى كوچك چون نخود و بزرگتر در حال مرض يا قبل از ان و كمى اشتهاى بودن گرانى در شكم و درد پشت از فروسوى و مغص دايمى با اكثر اوقات بدان گواهى دهد باشد كه آن ببعض به حد قولنج رسد و اگر اين قسم بزحير حق مشتبه گردد و خواهند تحقيق آن كنند تخم خرتوت يا بزر قطونا و اشتباه آن بفرمايند تا فروبرد اگر بيرون آمد حق‌ست جهت عدم مانع كه ثفل ما بين محتبس‌ست علاج آنجا كه سبب معاء مستقيم باشد نخست رگ باسليق بايد زدن اگر مانعى نباشد و بر فروسوى كمرگاه حجامت كردن بعده قى فرمودن هريك بوقتى مناسب و سه روز يا دو روز غذا بار گرفتن و تدبير بزانيدن ورم كردن بقانون كه در ورم معده گفته شده و ادويه جهت حقنه و شياف و غير هم از ان اجناش اختيار نمودن و من ديدم بيك پنجاه ساله را كه اين مرض در فابز پيدا گرديد علاج مىكرد حمى غشى به آن پديد آيد و در مدت بيست و سه روز هلاك شد و هرگاه اين ورم را بدستورى علاج كنند زود تحليل يابد و ورم سرد نيز درين محل ممكن بود كه واقع شود و طريق علاج آن نيز همين طريق علاج ورم بارد معده است ليكن اينجا ادويه محلله بحقنه و شياف بيشتر مستعمل گردد و آنجا بخورانيدن و ضماد كردن و آنجا كه سبب آمدن صفرا و گذاشتن خلط گرم بود بران محل يگروز غذا ترك بايد كردن و بزرقه تخم خرفه با بارتنگ بريان كرده بروغن گل چرب ساخته شربت دارى در شراب بهى خوردن و بوقت احتياج غذاى رايحه در زحير اطفال مذكور شد به كار داشتن و پاچه بره و بزغاله بناردان يا سماق پخته هم نافع بود و گاهى كه تپى باشد حسونى كه از كشك جو و سويق آن بر تابه بريان كرده سازند موافق آيد و قرص طباشير در آب سفرجل يا سيب نافع بود و شيافى كه از زرده خايهء مرغ و روغن گل و مردار سنگ سپيد مغسول سازند فائده دهد بيان شيافى اقوى كندر و زعفران و حضض و صمغ از هر يكى جزوى افيون چهار يك جزوى جمله را بسپيدهء تخم‌مرغ شياف سازند و اگر افيون نخواهند و بدل آن سفيد آب ار ريزد مراد شيخ شسته دم الاخوين داخل سازند باخراى متساوى نافع بود و استيخى كردن بطبيخ قوابض گرم كرده